ไพล (Zingiber Purpureum) หรือ ปูลอย ปูเลย ว่านไฟ เป็นไม้ล้มลุก สูง 0.7 -1.5 เมตร มีเหง้าใต้ดิน เปลือกนอกสีน้ำตาลแกมเหลือง เนื้อในสีเหลืองแกมเขียว มีกลิ่นเฉพาะ แทงหน่อหรือลำต้นเทียมขึ้นเป็นกอ ประกอบด้วยกาบ หรือโคน ใบหุ้มซ้อนกัน ใบเดี่ยว เรียงสลับรูปขอบขนานแกมใบหอก หว้าง 3.5 - 5.5 เซนติเมตร ยาว 18-35 เซนติเมตร ดอก ช่อแทงจากเหง้าใต้ดิน กลีบดอกสีนวล ใบประดับสีม่วง ผล เป็นผลแห้งรูปกลม
| ส่วนประกอบ | สรรพคุณ | ข้อควรระวัง | วิธีใช้งาน |
|---|---|---|---|
| เหง่้า | เป็นยาแก้ท้องขึ้น ท้องอืดเฟ้อ ขับลม แก้บิด ท้องเดิน ขับประจำเดือนสตรี ทาแก้ฟกบวม แก้ผื่นคัน เป็นยารักษาหืด เป็นยากันเล็บถอด ใช้ต้มน้ำอาบหลังคลอด น้ำคั้นจากเหง้า รักษาอาการเคล็ดขัดยอก ฟกบวม แพลงช้ำเมื่อย | ใช้เหง้าสดฝนทาแก้เคล็ดยอก ฟกบวม เส้นตึง เมื่อยขบ เหนบชา สมานแผล ในเหง้ามีน้ำมันหอมระเหย ซึ่งมีคุณสมบัติลดอาการอักเสบและบวม จึงมีการผลิตยาขี้ผึ้งผสมน้ำมันไพลเพื่อใช้เป็นยาทาแก้อาการเคล็ดขัดยอก | |
| หัว | ช่วยขับระดู ประจำเดือนสตรี เลือดร้าย แก้มุตกิตระดูขาว แก้อาเจียน แก้ปวดฟัน | ||
| ลำต้น | แก้ธาตุพิการ แก้อุจาระพิการ | ||
| ใบ | รสขื่นเอียน แก้ไข้ ปวดเมื่อย แก้ครั่นเนื้อครั่นตัว แก้เมื่อย | ||
| ราก | รสขื่นเอียน แก้อาเจียนเป็นโลหิต แก้เลือดกำเดาออกทางปากทางจมูก |