ฟ้าทะลายโจรเป็นไม้ล้มลุก สูง 1-2 ศอก ลำต้นสี่เหลี่ยมตั้งตรงแตกกกิ่งก้านสาขามากมาย ใบเรียว กว้างประมาณ 1 เซนติเมตร ดอกออกเป็นช่อเล็กๆ สีขาว มีราอยกระสีม่วงแดง กลีบดอกด้านบนมี 3 หยัก ด้านล่างมี 2 หยัก ผล เป็นฝักคล้ายฝันต้อนต่ิง เมล็ดสีน้ำตาลอ่อน ต้นและใบมีราสขมมาก ส่วนที่ใช้เป็นยา คือ ราก ใบ ทั้งต้น
| ส่วนประกอบ | สรรพคุณ | ข้อควรระวัง | วิธีใช้งาน |
|---|---|---|---|
| ใบและกิ่ง | แก้ไข้ เป็นหวัด ปวดหัว ตัวร้อน | - ฟ้าทะลายโจรอาจทำให้เกิดอาการปวดท้อง ท้องเดิน ปวดเอว หรือวิงเวียนศีรษะ ใจสั่นในผู้ป่วยบางราย หากมีอาการดังกล่าว ควรหยุดใช้ฟ้าทะลายโจร -หากใช้ติดต่อกันเป็นเวลานาน อาจทำให้แขนขามีอาการชาหรืออ่่อนแรง ดังนั้น จึงไม่ควรใช้ติดต่อกันนานเกิน 3 สัปดาห์ -หากใช้ฟ้าทะลายโจรติดต่อกัน 3 วันแล้วไม่หาย หรือมีอาการรุนแรงขึ้นระหว่างใช้ยา ควรหยุดใช้และไปพบแพทย์ | ใช้ใบและกิ่ง 1 กำมือ (แห้งหนัก 3 กรัม สดหนัก 25 กรัม) ต้มน้ำดื่มก่อนอาหารวันละ 2 ครั้ง เช้า-เย็น หรือเวลามีอาการ |
| ลำต้น | แก้ท้องเสีย ท้องเดิน เป็นบิดมีไข้ | - บางคนรับประทาน ยาฟ้าทะลายโจร จะเกิดอาการปวดท้อง ท้องเสีย ปวดเอว เวียนหัว แสดงว่าแพ้ยา ให้หยุดยา และเปลี่ยนไปใช้ยาอื่น หรือลดขนาดรับประทานลง - สารแอนโดรกราโฟไลด์ (Andrographolide) สารในต้นฟ้าทะลายโจร ละลายในแอลกอฮอร์ได้ดีมาก ละลายในน้ำได้น้อย ดังนั้นยาทิงเจอร์ หรือยาดองเหล้าฟ้าทะลายโจร จึงมีฤทธิ์แรงที่สุด ยาชงมีฤทธิ์แรงรองลงมา ยาเม็ดมีฤทธิ์อ่อนที่สุด | ใช้ทั้งต้นหรือส่วนทั้ง 5 ของฟ้าทะลายโจร ผึ่งลมให้แห้ง หั่นชิ้นเล็ก ๆ ประมาณ 1 กำมือ (หนักประมาณ 3-9 กรัม) ต้มเอาน้ำดื่มตลอดวัน |